« تهويه اى بر تخليه ى عمومى»
- مجموعه شعر تخليه ی عمومى
- سروده فريبا فياضى
- نشر مهرراوش
- چاپ اول۸۶ 1۳
* لطفاً پس از هر بار استفاده از اين متن از سیفون استفاده کنید!
1) ۱) تخليه عمومى . شعر مجموعه اى از خلال گسترده ى تظاهرات جلدى درمناسبتى بيرونى
با متن شروع به بازنمائى ميكند. يگانگى بزرگ و آشكاربين ايده وتصوير،بيمار و نشانه هاى
حاد حاد بيمارى ،سطح وتحت. طرح؛ لابيرنتى شيب دار ودورانى با ورودى گشاد و سطحى پهن
مخاطب- مخاطب عمومى شعر- را در لذت ورود آنى و فروريزش ناگهانى آن ازبالا به پایین
- به دليل ايجاد زاويه ديد قائمه اى كه چشمانمان باجلد در فاصله اول به دليل همين دامنه و
شيب ايجاد مى كند - سهيم مى سازد.همانند پرتاب شدگی وليزش غيرارادى وگاه باچرخش مان
در كودكى هاى سرسره بازى كه هيجان، ارتفاع و پرسپكتيوسقوط را در سه مناسبت دائمى
و واژگون و گاه با تهوع را درذهنيت هريك ما الينه مى سازد ودرنهايت درمفهوم اول و آخر
تخليه ى شتاب وتزريق لختى وسكون همراه...
ترس
از
ارتفاع
براى مهمانى تو تخت اجاره مى كنم (شعر گمرك/ص4)
2 ۲)همگرائى اين لابيرنت زيرجلدى، طرح امرى بديهى – بيولوژيكى را در تمامی
موجودات زنده در يك نقطه مشترك مشهود مي سازد. غذا، تغذيه ، دستگاه گوارش و
م ملزومات آن (دهان ، زبان...) دربازخوردي استقرائي(از كل به جزء- از بالا به پايين)
ریخت شناسى بى نظيرى را در فرآيند بلع، جذب ودفع به منصه ظهور مى رساند.آنجا
ك که ژيل دلوزدرادبيات اقليت مى گويد:"هرزبان،غنی يا فقي،همواره
بي وطن سازى دهان و زبان ودندان است.دهان،زبان ودندان وطن ِ
راستين خود رادرغذامى يابند.وقتى به آواها شكل مى دهند ،دهان،زبان
ودندان بي وطن مى شوند.پس گونه اى گسست ميان خوردن وگفتن يا خوردن و
نوشتن وجود دارد.البته كه مي توان وقت غذا خوردن نوشت ،اين كار بارها ساده تر است از
حرف زدن به هنگام غذا خوردن."
صرفنظرازاينكه هنوز براى خودم تا اين مقال برترى لذت جوئى انجام يافتگى وحدت
دفع (تخليه) در مكانى به شدت خودكرده و گسسته (مستراح )؛ بر ادغام و فرو روى
خرده هاى بلع (تغذيه) درديگرانگى مكانى به شدت پيوسته(رستورانها، سفره خانه ها...)
وبالعكس هنوزكاملا روشن ومبرهن نيست- که شخصا ازاِعمال عمل دفع وبلع به يكسان
لذت مي برم - با اين وجود مى توان وجوه ديگرى را به ايده ژيل دلوز بسط داد و آن
اينكه حتى مي توان در وحدت دفع به وحدت متعالى ذهنى خاصى رسيد و دیوارها
وسطوربين كاشي ها ى بيروني محاط توالت را ازكلمات و حدّت واژه هاى آغشته شعر
درونى كرد که شايد تنها ما سببش را بتوان درچرخش آنى دورانى كاسه سر با كاسه توالت و
تخليه مامحتويات درونى آن مفروض دانست ، تنها به اين شرط كه حتما پس از هربارتخليه از
سيفون استفاده كرد!
ترآوشات ذهنـى ام ازسيفونى
كه درمن كشيده ميشود
از ما تحتم
بيرون
مى
پا
شد
( از مجموعه شعر ته مانده هاى حاصل از تقسيم من.../ رضاكردبچه/ص36)
3 ۳) نقش زبان در مجموعه تخليه عمومى فريبا فياضى به مانند نقش تيپ ايده آل ماكس وبر
درمكتب تفهمى(verstehen) در بيشترموقعيت هاى نوشتارى تنها ماكتى است اززبان
وبر معتقد است تيپ ايده آل ابزار ذهنى ساخته شده از واقعيت اجتماعى است نه خود
واقعیت اجتماعى . زبان در اغلب سطرهاى اين مجموعه تنها درخودكاوى و خودكرده
ویژگيهاى ذهني مولف شكل مي گيرد ودرنهايت با آلت قتاله اى دردست به بازي مكررى
با ديالوگى ذهنى مولف وجنین زبانى سقط شده مى رسيم . همين ترورشخصيتى زبان
توسط مولف باعث خونريزى وقاعدگي هاى پي در پي ومنظم ساختارى شده كه درنهایت برای
مولف اين فرايند تبديل به يك بازى ساده( play )براى سرگرم كردن زبان میشود
"تمام دهنم پايى است وذهنم خون چكان تكانه ها/انجمنی برای عرضه
شعرنمانده/من شكوه پارس مى كنم/.../من مشغولیت ديگرى جزسرگرم
كردن زبان نداشتم ." ( شعر پاكوتاه/ ص۱۸)
با بازیهای های ساده - برخلاف بازى هاى پيچيده -Gameقواعد پيچيده اى ندارند .دراين بازی
زبان تنها نقش يا نقش هاى هم سوئى را برعهده مىگيرد وازنقشها وويژگى هاى ديگرى كه
مى تواند ايفا كند خودآگاهانه ناآگاه است وگاه آگاهانه از زیر آن سر باز میزند.نمونه هائی ازاین
بازی های ساده را در ذیل ذکر می نمایم:
الف - پافشاری بروی بسندگی سطرهای خود بسنده و گاه درخشان با جرقه های زبانی که به نوعی
خصلتی وانمودگی و بیرونی را در موقعیت درونی شعر پیدا می کند که گاه باتحمیل خود بر شعر
سطور را تحت سیطره خود قرار میدهد:" ژست خود کشی شکل عصای برگشته است".(گمرک/ ص۶)
" فردیت ابزار تنهایی است. "( رعایت حقوق مصرف کننده/ ص۹)
ب - رودرروئی و تقابل ضمایر مشترکی از قبیل خود - دیگری در بازی های ساده نحوی وبه شدت
فشرده زبانی باعث خود درگیری این ضمایر مشترک در دستور زبانی تخلیه عمومی به شکل مستمر
وپراکنده شده که هریک از ضمایر به طور مثال در پیش فرضی ذهنی از مابه ازای بیرونی کارتونی
سينمائي آن - شخصا شخصیت های تام وجری کارتون مورد علاقه خودم به ذهنم خطور کرد - ساخته
می شود که هریک از طرفین بازی درپی دیگری سعی می کند با ترفندها وبازی های زیرکانه در پی
تثبیت اقتدارویک سویه کردن بازی به نفع خود گردد،این در حالی است که کاملا از مخاطب و بیننده
(بیشتر کودکان) که بعنوان ناظرآگاه بر این بازی کاملا اشراف دارد غافل اند که می تواند با اشارتی
روند بازی را به نفع خود عوض کند.
در نهایت به شخصه اعتقاد دارم تنها راه رهائي از اين موش و گربه بازي رفتن به بازي هاى نه خود
نه دیگری است و بیرون کشیدن خود از این خود دیگری ،خود دیگرانگی هاست!
"در معر ض ديگرانم مثل وقتى در خودم، نه حتى.. ما به خود برنگردا ن با
عوضی نگیر باخود...از خود كرده گی ام زياد گذشته.. از من نرو بى ديگرى...
داشت خود مختارى اين شعر را خود به خود از كار مى انداخت خود زنى؟... "
[ به هرحال من شخصا شعر فريبا فياضي را با كارهاي اخيرش بعد از اين مجموعه بيشتر مي پسندم و
سعی نمودم دراین یادداشت شعرهای ما تاخرش راداخل پرانتز قرار دهم و تنها
باتخلیه عمومی ماتقدمش به سراغ بروم که تخلیه عمومی مرحله آزمون وخطای
زباني شعراوست...هرچند من ناشروطراح جلد وووویراستارمجموعه شعراوبودم
ولی به شهادت ديدارى دونفره مان و تمامی عوامل وتمامي دوستانی كه درروز
دوم نمايشگاه كتاب امسال آنجا حضور داشتند ، درحركتی انتحارى خود اولين
شخصی بود بودم كه شعر مجموعه اش را پاره پوره پاره كرد و جِِـــِـــــــــریده ی
آنرادرمعرض ديد بازديدکنندگان قراردادم تاهم ناشروهم شاعرازاثررِهیــــــــــــده
وبا خیالی راحت کارهای بعدی خود را ادامه دهـیدند..! ]
ب بله مخاطب عزيز حالا لطفـــــــــــــــــــــــــــــا ًن با آرامش کامل سيفون را بكشيد!!
.
ب
